دانشگاه فردوسی مشهد تاریخ و فرهنگ 2228-706X 48 1 2016 10 22 The Dispute between Officials and Military Men in the Political Thinking of Mullā Ḥusayn Wā‘iẓ Kāshifī نزاع دیوانیان و نظامیان در اندیشه سیاسی ملاحسین واعظ کاشفی 9 26 26561 10.22067/history.v0i0.55140 FA مصطفی گوهری فخرآباد دانشگاه فردوسی مشهد عبدالرحیم قنوات دانشگاه فردوسی مشهد 0000-0002-0682-5658 Journal Article 2016 04 15 The conflict between the people of pen and sword (officials and military men) intensely prevailed throughout the Timurid period, including during the rule of Sultan Husayn Bayqara (ruled 837-911 AH). In this dispute, the Sultan himself and Mir Alisher Nava’i, who were both military commanders, took steps in weakening the viziership institution with their own actions. In his works, Mullā Ḥusayn Wā‘iẓ Kāshifī, one of the Iranian elites of this period, tried to revive the status of viziership and the officials (dīvāniān) class. To this end, stating the merits of viziership and the dangers with which the Turk commanders threatened the country, he indirectly warned the Sultan against getting too near to the military commanders and reinforcing them. Against the movement of expanding Turkish literature that was pursued by Nava’i, Kāshifī tried to take steps toward reinforcing Persian language and literature by writing all his own books in Persian. Also, in his book, Makhzan al-Inshā’, he undertook to equalize the ranks of the officials and military men, which was unprecedented up to that time. درگیری اهل قلم و سیف (دیوانیان و نظامیان) در سراسر دوره تیموری، از جمله دوران حکومت سلطان حسین بایقرا (حک. 873-911ق) به شدت در جریان بود. در این نزاع، شخص سلطان و امیر علیشیر نوایی که هر دو از امرای نظامی بودند با اقدامات خود در جهت تضعیف نهاد وزارت گام برداشتند. ملاحسین واعظ کاشفی، یکی از فرهیختگان ایرانی این دوره، در آثار خود کوشید تا به احیای جایگاه وزارت و طبقه دیوانیان برآید. وی در این راستا با بیان محاسن وزارت و خطرهایی که از جانب امرای ترک حکومت را تهدید می کرد، به طور غیرمستقیم سلطان را از نزدیک شدن زیاد به امرای نظامی و تقویت آنها برحذر می‌داشت. کاشفی در مقابل نهضت گسترش ادب ترکی که توسط نوایی دنبال می‌شد، کوشید با تالیف همه آثار خود به فارسی و تحریر کتاب کلیله و دمنه در راستای تقویت زبان و فرهنگ ایرانی گام بردارد. او همچنین در کتاب مخزن الانشاء اقدام به هم طراز کردن مناصب دیوانیان و نظامیان کرد که تا آن هنگام بی‌سابقه بود. https://jhistory.um.ac.ir/article_26561_b62510e29bba2eb5af6ba88c3dce08e0.pdf