دانشگاه فردوسی مشهد تاریخ و فرهنگ 2228-706X 58 1 2026 08 23 Mollā Ṣadrā and the Ruling Elite: Their Relations as Portrayed in the Television Series Roshantar az Khāmūshī (Brighter than the Dark) مناسبات ملاصدرا و اصحاب قدرت به روایت مجموعه تلویزیونی «روشن‌تر از خاموشی» 171 195 48210 10.22067/jhistory.2026.93497.1433 FA سیده مریم حسینی دانش آموخته دکتری تاریخ اسلام، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران مهدی عبادی دانشیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران مجتبی سلطانی احمدی دانشیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران هوشنگ خسروبیگی استاد گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 2026 01 26 Historical films and television series are among the most effective tools for representing the past and shaping public perceptions of history. The present study aims to examine the manner in which the relations between Mollā Ṣadrā and the people of power are represented in the television series Roshantar az Khāmūshī and to assess the extent of its correspondence with the accounts of reliable historical sources. The study adopts a descriptive-analytical approach based on qualitative content analysis and compares court figures depicted in the series with accounts found in written historical sources. Findings indicate that the series draws on artistic reconstruction and ideological meaning-making in its portrayal of the Ṣafavīd period by constructing a dramatic and engaging narrative. Characters with no direct connection with Mollā Ṣadrā in historical sources have been transformed in the visual narrative into his principal supporters or adversaries. In addition, royal authority and the figure of Shāh ʿAbbās and his family have been highlighted, while political conflicts and tensions have been emphasized in order to attract the audience's attention. Therefore, it may be argued that the series moves away from a documentary reconstruction of history and instead offers its own distinctive “second narrative” of the Ṣafavīd era by means of emphasis on dramatic elements and the transmission of ideological and value-laden concepts, فیلم‌ها و مجموعه‌های تاریخی یکی از مؤثرترین ابزارهای بازنمایی گذشته و شکل‌دهی به ادراک عمومی از تاریخ هستند. هدف این پژوهش بررسی شیوه بازنمایی مناسبات ملاصدرا با اصحاب قدرت در مجموعه تلویزیونی «روشن‌تر از خاموشی» و سنجش میزان انطباق آن با روایت منابع تاریخی معتبر است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی است که در آن چهره‌های درباری سریال با گزارش‌های تاریخ مکتوب مقایسه می‌شوند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که این مجموعه با خلق روایتی دراماتیک و جذاب، از بازآفرینی هنری و معناپردازی ایدئولوژیک در بازنمایی دوره صفوی بهره گرفته است. شخصیت‌هایی که در منابع تاریخی ارتباط مستقیمی با ملاصدرا نداشته‌اند، در روایت تصویری به حامیان یا مخالفان اصلی او تبدیل شده‌اند. همچنین، قدرت سلطنتی و چهره شاه‌عباس و خاندان او برجسته شده و تضادها و تعارض‌های سیاسی برای جلب‌توجه مخاطب پررنگ شده است. ازاین‌رو، می‌توان گفت که مجموعه، با تأکید بر عناصر نمایشی و انتقال مفاهیم ارزشی و ایدئولوژیک، از بازسازی مستند تاریخ فاصله گرفته و «روایت دوم» ویژه خود از عصر صفوی را ارائه کرده است. https://jhistory.um.ac.ir/article_48210_0714a81e02d3a314211b75189131a72a.pdf