تاریخ و فرهنگ

تاریخ و فرهنگ

واکاوی نفوذ زنان در حکومت قراختائیان کرمان بر اساس نظریۀ رویکرد سوم قدرت

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران
2 دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات تهران
3 دانشگاه تهران
چکیده
نفوذ زنان در تصمیمات حکومتی و ستیز پنهان و آشکار آنان در موضوع جانشینی، نقشی مهم در تثبیت حکومت قراختائیان و همچنین ضعف و زوال آن داشته است. پژوهش حاضر به روش توصیفی ـ تحلیلی، قدرت و نفوذ سه تن از زنان تأثیرگذار در تاریخ قراختائی، اوکه‌خاتون، ترکان‌خاتون و پادشاه‌خاتون را در چارچوب نظری «نظریۀ قدرت استیون لوکس» که ستیز بالفعل را به‌عنوان عنصر تعیین‌کنندۀ قدرت معتبر نمی‌داند، مورد واکاوی قرار داده است. چگونگی نفوذ و اِعمال قدرت زنان در موضوع جانشینی حکومت قراختائیان، پرسش اصلی این نوشتار است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که مداخلۀ زنان در قالب استراتژی عدم ستیز و اِعمال نفوذ با بهره‌گیری از رفتارهای سیاسی مختلف، مانند ازدواج‌های سیاسی، اغواء، تطمیع، تبلیغات، مانور سیاسی و غیره در انتقال قدرت مؤثر بوده است.
کلیدواژه‌ها

اللهیاری، فریدون. «بررسی تحلیلی روند و راهبرد تکاپوهای سیاسی قراختاییان کرمان». پژوهش‌های تاریخی، ش1 (بهار 1381): 1ـ16.
ایگل، دنیز. «ایران تحت سلطۀ مغول: اثربخشی و عدم موفقیت یک سیستم اداری دوگانه». مرکز تحقیقات شرقی آمریکا، ش57 (2007ـ2006): 65ـ78، http://journals.openedition.org/beo/159.
باستانی پاریزی، محمدابراهیم. «ترکان خاتون». در یغما، ش71 (خرداد 1333): 136ـ142.
بناکتی، ابوسلیمان داود بن ابی‌الفضل محمد. تاریخ بناکتی: روضة اولى‌ الالباب فی معرفة‌ التواریخ و الانساب. به‌تصحیح جعفر شعار. تهران: انجمن آثار ملی، 1348ش.
ترک‌زاده، جعفر و فائزه فریدونی.‌ «مدیریت رفتارهای سیاسی در سازمان». تحقیقات مدیریت آموزشی، ش36 (تابستان 1397): 151ـ176.
ترکمنی آذر، پروین. «نقش هوشمندی و تدبیر سیاسی حکومتگران در ایجاد امنیت و توسعۀ جامعه: مطالعۀ موردی حکومت ترکان خاتون قراختایی در کرمان». جستارهای تاریخی، ش1 (بهار و تابستان 1389): 1ـ20.
جنید شیرازى‏، معین‌الدین ابوالقاسم. شد الإزار فی حط الاوزار عن زوار المزار. به‌تصحیح محمد قزوینى و عباس اقبال آشتیانى‏. تهران: چاپخانۀ مجلس‏، 1328ش.
جوینى‏، علاء‌الدین عطاملک. تاریخ جهانگشاى جوینى‏. به‌تصحیح محمد قزوینى و سید شاهرخ موسویان. تهران: دستان، 1385‏ش.
خواندمیر، غیاث الدین محمد. تاریخ حبیب ‌السیر. تهران: خیام‏‏، 1380ش.
خیراندیش، عبدالرسول. «اوقاف قراختائیان کرمان». وقف میراث جاویدان، ش29 (بهار 1379): 25ـ32.
راش، مایکل. جامعه و سیاست مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی. ترجمۀ منوچهر صبوری. تهران: سمت، 1386ش.
روستا، جمشید، و سحر پورمهدی‌زاده. «تحلیلی بر روابط سیاسی قراختائیان کرمان با مغولان و حکومت ایلخانی». پژوهش‌های علوم تاریخی، ش13 (بهار و تابستان 1395): 57 ـ 76.
روستا، جمشید، و سحر پورمهدی‌زاده. «تحلیلی پیرامون رویکرد اقتصادی زنان حاکمۀ قراختایی کرمان». پژوهش‌نامۀ تاریخ‌های محلی ایران، ش12 (بهار و تابستان 1397): 153 ـ172.
دال، رابرت. «مفهوم قدرت». علوم رفتاری، ش2 (3) (ژانویۀ 2007): 201ـ215،
https://doi.org/10.1002/bs.3830020303.
شبانکاره‌ای، محمد بن علی. مجمع الانساب. به‌تصحیح میرهاشم محدث. تهران: امیرکبیر، 1381ش.
شعبانی، رضا. ایرانیان و هویت ملی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی، 1394ش.
فریس، جرالد آر. و دیگران. «مهارت سیاسی در سازمان‌ها». مدیریت، (جولای 2007): 290ـ291.
https://www.researchgate.net/publication/228373161_Political_Skill_in_Organizations.
فریس، جرالد آر. و دیگران. «توسعه و اعتبارسنجی پرسش‌نامۀ مهارت سیاسی». مدیریت، ش31 (فوریۀ 2005): 126ـ 152.
https://www.researchgate.net/publication/247570010_Development_and_Validation_of_the_Political_Skill_Inventory.
قزوینى، آصف‌خان و قاضى احمد تتوى. تاریخ الفی‏. به‌تصحیح غلامرضا طباطبایى. تهران: علمى و فرهنگى‏‏، 1382ش.
کلانتری، عبدالحسین. «رهبری از منظر جامعه‌شناختی». راهبرد، ش41 (پاییز 1385): 277ـ296.
کلگ، استوارت. چارچوب‌های قدرت. ترجمۀ مصطفی یونسی. تهران: مطالعات راهبردی، 1379ش.
گلدمن، الوین. «به سوی تئوری قدرت اجتماعی». مطالعات فلسفی، ش23 (ژوئن 1972): 221ـ268.
https://link.springer.com/article/10.1007%2FBF00356228.
لمبتون، آن. تداوم و تحول در تاریخ میانۀ ایران. ترجمۀ یعقوب آژند. تهران: نشر نی، 1386ش.
لوکس، استیون. قدرت نگرشی رادیکال. ترجمۀ عماد افروغ. تهران: نشر علم، 1393ش.
لوکس، استیون. قدرت: فرانسانی یا شر شیطانی. ترجمۀ فرهنگ رجایی. تهران: مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1370ش.
لین، جورج. حاکمیت اولیۀ مغول در قرن سیزدهم، یک رنسانس فارسی. لندن و نیویورک: روتلیج کرزن، 2003.
مرشایمر، جان. تراژدی قدرت‌های بزرگ. نیویورک: نورتن، 2003.
https://samuelbhfauredotcom.files.wordpress.com/2015/10/s2-mearsheimer-2001.pdf
مستوفی، حمدالله. تاریخ گزیده. به کوشش عبدالحسین نوایی. تهران: امیرکبیر، 1364ش.
منشى‌کرمانى‏، ناصرالدین. سمط‌ العلى للحضرة‌ العلیا، به‌تصحیح عباس اقبال آشتیانى. تهران:‏ اساطیر‏، 1362ش.
میرخواند، میرمحمد بن‌ سید برهان‌الدین. تاریخ روضة الصفا. تهران: مرکزی، 1339ش.
ناشناس. تاریخ شاهى‏. به‌تصحیح و تحشیۀ محمدابراهیم باستانی‌پاریزی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 2535 شاهنشاهی.
نطنزى، معین‌الدین. منتخب التواریخ معینى‏. به‌تصحیح پروین استخرى‏. تهران: اساطیر، 1383ش.
نظری، علی‌اشرف. «تحلیل قدرت از دیدگاه استیون لوکس؛ قدرت از نگاه کثرت گرا، اصلاح طلب و رادیکال»، راهبرد، ش36 (تابستان 1384): 383ـ 392.
نظری، علی‌اشرف. سوژۀ قدرت و سیاست‌ از‌ ماکیاول تا‌ پس‌ از ‌فوکو. تهران: آشیان، 1391ش.
وزیری، احمدعلی‌خان. تاریخ کرمان. به‌تصحیح محمدابراهیم باستانی‌پاریزی. تهران: علمی، 1364ش.
وصاف‌، عبدالله بن فضل‌الله. تاریخ وصاف. به کوشش محمدمهدی اصفهانی. تهران: کتابخانۀ ابن‌سینا و کتابخانۀ جعفری تبریزی (چاپ بمبئی)، 1338ش.
همدانی، رشیدالدین فضل‌الله. جامع‌التواریخ. به‌تصحیح و تحشیۀ محمد روشن و مصطفی موسوی. تهران: البرز، 1373ش.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 51، شماره 1 - شماره پیاپی 102
بهار و تابستان 1398
اردیبهشت 1398
صفحه 51-75

  • تاریخ دریافت 28 بهمن 1397
  • تاریخ بازنگری 13 مرداد 1398
  • تاریخ پذیرش 17 مهر 1398