تاریخ و فرهنگ

تاریخ و فرهنگ

سکه‌های دارالضرب طاوس در اَبَرکوه (اَبَرقوه)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه زنجان
2 -
چکیده
توجه ایلخانان مغول (حکـ : 653 ـ736ق) به مسیرهای بازرگانی و احیای ساختار اقتصادی رشد و رونق تجاری را به همراه داشت. در این ساختار جدید اَبَرکوه (اَبَرقوه) در مسیر راه‌های ارتباطی عراق عجم با فارس، شبانکاره، کرمان، خراسان و خوزستان قرار می‌گرفت و به همین دلیل، وارد عرصۀ رقابت‌های سیاسی و اقتصادی شد. در چنین وضعی دارالضرب این شهر با نام طاوس برآمد. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد ضرب سکه در این دارالضرب از اوایل دورۀ ایلخانان آغاز شد و تا اوایل دورۀ صفوی ادامه یافت. سکه‌های دارالضرب طاوس تک فلزی نبود و سکه‌های طلا، نقره و مس با عناوین «طاوس»، «مدینة طاوس» و «اَبَرقوه» در آن ضرب می‌شد. طرح، نوشته‌ها و مضامین مذهبی پشت و روی سکه‌ها متناسب با نظام پولی حاکم در هر یک از سلسله‌ها تغییر می‌یافت و از همین روست که مضامین شیعی و سنی، خط فارسی، عربی، اویغوری و چینی در این سکه‌ها دیده می‌شود.
کلیدواژه‌ها

ابن حوقل، ابوالقاسم. صورة الارض. بیروت: دارصادر، 1938.
ابن فقیه، احمد بن محمد. البلدان. با تحقیق یوسف الهادی. بیروت، عالم الکتب، 1416ق.
احمدی پیام، رضوان و شهناز احمدی پیام. «نمایش باورهای شیعی بر سکه‌های دورۀ تیموری». پژوهش‌نامۀ تمدن ایرانی، سال اول، ش1 (پاییز 1397): 23ـ53.
اسفزاری، معین‌الدین محمد. روضات الجنات فی اوصاف مدینه هرات. به تصحیح محمد اسحاق. کلکته: دریاسری، 1961.
اسمیت، جان ماسون. «نظام پولی دورهٔ ایلخانان»، تاریخ اجتماعی ـ اقتصادی ایران در دورهٔ مغول، ترجمهٔ یعقوب آژند. تهران: اطلاعات، 1366ش.
اشپولر، برتولد. تاریخ مغول در ایران. ترجمۀ محمود میرآفتاب. تهران: علمی و فرهنگی، 1368ش.
اقبال، عباس. تاریخ مغول از حمله چنگیز تا تشکیل دولت تیمور. تهران: امیرکبیر، 1388ش.
آل داود، سید علی. «ابواسحاق اینجو». در دائرة ‌المعارف بزرگ اسلامی، 161ـ165. تهران: مرکز دائرة ‌المعارف بزرگ اسلامی، 1378ش.
آل داود، سید علی. «آل مظفر». در دائرة‌ المعارف بزرگ اسلامی، 153ـ140. تهران: مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، 1374ش.
بتهکن، علی. «اَبِش خاتون»، در دائرة المعارف بزرگ اسلامی، 575. تهران: مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی، 1367ش.
تاکستن و دیگران. تیموریان. ترجمۀ یعقوب آژند. تهران: مولی، 1384ش.
ترابی طباطبایی، سید جمال. «رسم الخط اویغوری و سیری در سکه شناسی». موزۀ آذربایجان، ش6 (1351ش): 8ـ47.
ترابی طباطبایی، سیدجمال. سکه‌های ایلخانی و تیموری. تبریز: ادارۀ کل موزه‌ها، 1347ش.
جامی، نورالدین عبدالرحمن. نفحات الانس من حضرات القدس. به تصحیح مولوی غلام عیسی و ویلیام ناسولیس و عبدالحمید مولوی، هند: کلکته، مطبعه لیسی، بی‌تا.
حافظ ابرو. زبدة التواریخ. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی،1380ش.
خواندمیر، غیاث الدین. تاریخ حبیب السیر. تهران: خیام، 1380ش.
رضازادۀ لنگرودی، رضا. «آق قویونلو». در دایرة المعارف بزرگ اسلامی، 502ـ516. تهران: مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، 1383ش.
رضایی باغ‌بیدی، حسن. سکه‌های ایران در دورۀ اسلامی از آغاز تا برآمدن سلجوقیان. تهران: سمت، 1393ش.
رفیعی علامرودشتی، علی، «ابرقو». در دایرة المعارف بزرگ اسلامی، 559ـ562. تهران: مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی، 1374ش.
روملو، حسن بیگ. احسن التواریخ. به‌تصحیح عبدالحسین نوائی. تهران: چاپخانه حیدری، 1357ش.
زارع ابرقویی، احمد. «ضرورت مرمت کتیبه سردر ورودی مسجد بیرون ابرکوه». چیدمان، سال چهارم، ش10 (تابستان 1394): 85ـ87.
ستوده، حسینقلی. تاریخ آل مظفر. تهران: دانشگاه تهران، 1385ش.
سرافراز، علی‌اکبر و فریدون آورزمانی. سکه‌های ایران. تهران: سمت، 1380ش.
سرافرازی، عباس، «گرایش‌های سیاسی ـ مذهبی ایلخانان براساس مسکوکات ایلخانی 651ـ756ق». پژوهش‌های تاریخی، شمارۀ پیاپی 5، شمارۀ 1 (بهار 1389): 47ـ66.
سمرقندی، کمال الدین عبدالرزاق. مطلع سعدین و مجمع بحرین. به تحقیق عبدالحسین نوایی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1383ش.
سیدی، سید محمد. «ابوالقاسم بابر». در دایرة المعارف بزرگ اسلامی، 15ـ17. تهران: مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی، 1367ش.
شرفی، محبوبه. «نظام ضرب سکه و مبادلات پولی در عصر ایلخانی». پژوهش‌های تاریخ ایران و اسلام، شمارۀ 19 (پاییز و زمستان، 1395): 144ـ121.
شریعت زاده، سید علی اصغر. سکه‌های ایران زمین؛ مجموعۀ سکه‌های موسسۀ کتابخانه و موزۀ ملی ملک از دورۀ هخامنشی تا پایان دورۀ پهلوی. تهران: پازینه، 1390ش.
عقیلی، عبدالله. دارالضرب های ایران در دورۀ اسلامی. تهران: بنیاد موقوفات محمود افشار یزدی، 1377ش.
علا الدینی، بهرام. سکه‌های ایران دورۀ گورکانیان (تیموریان). تهران: ناشر پازینه 1397ش.
علا الدینی، بهرام. سکه‌های ایران دورۀ ایلخانان مغول. تهران: برگ نگار، 1397ش.
علا الدینی، بهرام. سکه‌های ایران دورۀ ایلخانان مغول. تهران: برگ نگار، 1397ش.
علا الدینی، بهرام. سکه‌های ایران: از انقراض ایلخانان مغول تا استیلای تیمور گورکان. تهران: برگ ‌نگار، 1396ش.
علوی نیا ابرقویی، سید علی. تاریخچۀ آل‌طباطبا و شرح سادات ابرکوه. یزد: اندیشمندان یزد،1392ش.
علیزاده مقدم، حمیدرضا. پژوهشی در سکه‌های الجایتو: هشتمین ایلخان مغول. تهران: پازینه، 1388ش.
فیضی، فرزاد و دیگران. «تاثیر باورها و آموزه‌های شیعی بر تزئینات سکه‌های دورۀ صفوی». جندی‌شاپور، سال دوم، ش8 (زمستان 1395): 13ـ23.
قاسمی حسینی گنابادی، محمدقاسم. شاه‌اسماعیل‌نامه. به تقدیم، تصحیح و تحشیۀ جعفر شجاع کیهانی. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، 1387ش.
قائینی، فرزانه. سکه‌های صفویه (سکه شناسی). تهران: انتشارات پازینه، 1380ش.
قوچانی عبدالله. بررسی کتیبه‌های بناهای یزد. تهران: پژوهشکدۀ زبان و گویش، 1383ش.
قیصری، ابراهیم. «فرهنگوارۀ القاب و عناوین بزرگان و مشایخ صوفیه»، جستارهای ادبی، ش65 (بهار 1363): 597ـ642.
کاتب یزدی، احمد بن حسین. تاریخ جدید یزد. به کوشش ایرج افشار. تهران: امیرکبیر، 1386ش.
کتبی، محمود. تاریخ آل مظفر. تهران: امیرکبیر، 1364ش.
کریمی، امیرحسین. «بازخوانی اسناد تاریخی پیرامون سر در نظام الملکی ابرکوه». هنر و معماری: پژوهش هنر دانشگاه هنر اصفهان، سال دوم، ش4 (پاییز و زمستان 1391): 45ـ60.
گدار، آندره. آثار ایران. ترجمۀ ابوالحسن سروقد مقدم. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی،1371ش.
مدرس زاده ابرقویی، سیدعلی. شناخت ابرقو و قدمت آن. اصفهان: خدمات فرهنگی جهاد دانشگاهی، 1377ش.
مستوفی، حمدالله. نزهة القلوب. به کوشش محمد دبیرسیاقی. قزوین: حدیث امروز، 1381ش.
معلم یزدی، معین الدین محمد. مواهب الهی در تاریخ آل مظفر. به‌تصحیح و مقدمۀ سعید نفیسی، تهران: کتابخانۀ اقبال، 1326ش.
مؤلف ناشناس. عالم آرای شاه اسماعیل. به‌تحقیق اصغر منتظرصاحب، تهران: علمی و فرهنگی، 1384ش.
میرخواند، محمد بن خاوند شاه. روضة الصفا فی سیرة الانبیاء و الملوک و الخلفاء. به‌تصحیح جمشید کیانفر، تهران: اساطیر، 1385ش.
همدانی، رشید الدین فضل‌الله. تاریخ مبارک غازانی. به‌تحقیق کارلیان، هرتفرد: استفن اوستین، 1940.
واله اصفهانی قزوینی، محمدیوسف. خلد برین؛ تاریخ تیموریان و ترکمانان. به‌کوشش میرهاشم محدث، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1379ش.
وثیق، منصوره. سیر دینار در تاریخ پولی ایران. تهران: ستوده، 1387ش.
ویلبر، دونالد. معماری اسلامی ایران در دورۀ ایلخانان. ترجمۀ عبدالله فریار. تهران: علمی و فرهنگی، 1365ش.
یاراحمدی، مهدی. «سکه‌های دورۀ مغول». رشد آموزش تاریخ، ش38 (بهار 1389): 39ـ42.
Blair, Sheila S. “the coins of the later ilkhanids: mint organization, regionalization, and urbanism”, Museum Notes, vol.27 (American Numismatic Society, 1982): 221-230.
Diler, Ömer. Ilkhans: Coinage of the Persian Mongols. Istanbul: Turkuvaz Kitapçilik Yayincilik Limited Şirketi, 2006.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 51، شماره 1 - شماره پیاپی 102
بهار و تابستان 1398
اردیبهشت 1398
صفحه 117-148

  • تاریخ دریافت 15 مهر 1398
  • تاریخ بازنگری 27 آذر 1398
  • تاریخ پذیرش 01 بهمن 1398