تاریخ و فرهنگ

تاریخ و فرهنگ

معناشناسی رنگ‌ها در جنبش‌های سیاسی- اجتماعی دورۀ امویان و عباسیان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی کردستان
2 دانشجوی دکتری فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد و عضو هیئت علمی دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی کردستان
چکیده
رنگ­ها در طول تاریخ همواره القاء کننده پیام­ها و احساساتی گوناگون بوده­اند. این القاء پیام در صحنه سیاست و جامعه در دورانی که رسانه­های امروزی نبودند، بسیار حیاتی می­نمود. افزون بر این، خفقان و استبداد حکومت­ها نیز عامل مهم دیگری بود که گروه­های مبارز را به استفاده از رنگ­ها به‌عنوان نماد ویژه خود وا‌می‌داشت. بنابراین بررسی دقیق بهره­گیری جریان­های مختلف سیاسی ، دینی و اجتماعی و فرهنگی از رنگ­ها و معناشناسی آن­ها می­تواند به درک بهتر مورخ از رویدادهای گذشته  یاری رساند. 
پژوهش حاضر با استناد به منابع کتابخانه­ای دست‌اول، به معناشناسی رنگ­ها در جنبش­های سیاسی و اجتماعی دو دوره اموی و عباسی پرداخته است. نتایج این مطالعه نشان می­دهد که در این جنبش‌ها، رنگ­ها به صورتی گسترده، جهت انتقال پیام­های گوناگونی مانند ابراز موافقت یا مخالفت سیاسی، اعلام موجودیت سیاسی، همبستگی و نیز تبلیغ مشی و راهبرد سیاسی جدید مورداستفاده قرارگرفته است.  
کلیدواژه‌ها
موضوعات

قرآن کریم
ابن بابویه، محمّد بن علی. علل الشرائع. قم: داوری، 1385.
ابن خلدون، عبدالرحمن بن محمّد. تاریخ ابن خلدون. به­تحقیق خلیل شحاده. بیروت: دارالفکر، 1988م.
ابن هشام. سیرت رسول الله. ترجمه و انشای قاضی ابرقوه، مقدمه و تصحیح اصغر مهدوی. تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران، بی­تا.
اشپولر، برتولد. تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی. ترجمۀ جواد فلاطوری و مریم میراحمدی، 2 جلد، چاپ چهارم. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1373.
امین، احمد. فجرالاسلام. القاهره: مؤسسه هنداوی للتعلیم و الثقاف، 2012 م.
حمیری، عبدالله بن جعفر. قرب الاسناد. به­تحقیق مؤسسه آل البیت. قم: مؤسسه آل البیت، 1413ق.
دهخدا، علی اکبر. لغت­نامه. زیر نظر محمّد معین و سید جعفر شهیدی، تهران: موسسۀ انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1377.
دینوری، ابوحنیفه احمد بن داود. اخبار الطوال. ترجمۀ محمود مهدوی دامغانی، چاپ هفتم. تهران: نشر نی، 1386.
زرین­کوب، عبدالحسین. دو قرن سکوت. تهران: امیرکبیر، 1392.
زیدان، جرجی. تاریخ تمدن اسلام. ترجمۀ علی جواهر کلام، چاپ هفتم. تهران: امیر کبیر، 1372.
طباطبایی، محمّد حسین. المیزان فی تفسیر القرآن. چاپ هشتم. قم: دارالکتب الاسلامیه، 1384.
طبری، محمّد بن جریر. تاریخ طبری. ترجمۀ ابوالقاسم پاینده، چاپ پنجم. تهران: انتشارات اساطیر، 1385.
عمر، فاروق. بحوث فی التاریخ العباسی. بیروت: دار القلم للطباعة، 1977.
غزالی، ابوحامد محمّد بن محمّد. احیاء علوم الدین. بیروت: دار الکتب العربی، بی­تا.
کافی، محمّد ین یعقوب کلینی. اصول کافی. تهران: دارالکتب الاسلامیه، 1365.
کتّانی، عبدالحی. نظام اداری مسلمانان در صدر اسلام. ترجمۀ علیرضا ذکاوتی قراگزلو، چاپ اول. بی­جا: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1384.
متز، آدام. تمدن اسلامی در قرن چهارم هجری. ترجمۀ علیرضا ذکاوتی قراگزلو. چاپ اول، تهران: امیر کبیر، 1362.
یعقوبی، احمد بن ابی یعقوب. تاریخ یعقوبی. ترجمۀ محمّد ابراهیم آیتی، چاپ ششم، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1371.
Athamina, Khalil.” The Black Banners and the Socio-Political Significance of Flags and Slogans in Medieval Islam”. Brill, 1989.
Sharon, Moshe, Black Banners from the East: The Establishment of the Abbasid State: Incubation of a Revolt. Brill, 1983.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 53، شماره 1 - شماره پیاپی 106
بهار و تابستان 1400
شهریور 1400
صفحه 54-35

  • تاریخ دریافت 11 آبان 1400
  • تاریخ بازنگری 28 فروردین 1401
  • تاریخ پذیرش 31 فروردین 1401