تاریخ و فرهنگ

تاریخ و فرهنگ

سیر تطوّر رویکرد‌های سیره پژوهی در مطالعات شیعی

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسنده
استادیار گروه علوم قرآن و فقه جعفری، پژوهشکده علوم اسلامی رضوی، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، مشهد، ایران.
چکیده
شناخت رویکردهای مختلف سیره­ پژوهی امکان دسته­بندی دیدگاه­های مطرح و مقایسه آن­ها را فراهم می­آورد و زمینه رویارویی منطقی با پرسش­ها و چالش­های فرا روی را ممکن می­سازد. این مقاله درصدد است به روش توصیفی_تحلیلی و بر پایه مطالعات شیعی، سیر تاریخی رویکردهای سیره­ پژوهی را بررسی کند. نتیجه حاصل از این تحقیق نشان می­دهد که سه رویکرد‌ مهم در این تحقیقات غلبه دارد: نخست، رویکرد‌ فقهی است که به سیره به­عنوان منبع استنباط حکم شرعی می‌نگرد؛ دوم، رویکرد‌ حدیثی است که از سیره به عنوان اسوه و الگوی زندگی بهره می‌گیرد و سوم، رویکرد‌ تاریخی است که سیره را
به­عنوان گزارشی از واقعۀ تاریخی می‌شناسد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

ابن ابی شیبه، ابوبکر. المصنف فی الأحادیث والآثار. ریاض: مکتبة الرشد، ۱۴۰۹.
‏‫ابن انس، مالک. موطأ. بیروت: المکتبة العلمیة، بی‌تا.
‏‫ابن حبان، محمد. الصحیح. بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۱۴.
ابن حزم، علی بن احمد. الإحکام فی أصول الأحکام. بیروت: دار الآفاق الجدیدة، بی­تا.
 ‏‫ابن‌ابی‌جمهور، محمد بن زین‌الدین. عوالی اللئالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة. قم: موسسه سید الشهداء، ۱۴۰۳.
ابن‌بابویه، محمد بن علی. من لا یحضره الفقیه. قم: مؤسسة النشر الإسلامی، ۱۳۶۳.
‏‫‏‫بحرانی، یوسف بن احمد. الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة. قم: مؤسسة النشر الإسلامی، ۱۳۶۳.
‏‫‏تهانوی، محمدعلی. موسوعة کشاف إصطلاحات الفنون و العلوم. بیروت: مکتبة لبنان ناشرون، ۱۹۹۶.
‏‫ثقفی، ابراهیم بن محمد. الغارات. تهران: انجمن آثار ملی، ۱۳۹۵.
جصاص، احمد بن علی. الفصول فی الأصول. کویت: وزارة الأوقاف الکویتیة، ۱۴۱۴
جعفریان، رسول. سیره رسول خدا(ص). قم: دلیل ما، ۱۳۸۶.
جعفریان، رسول. «رویکرد فقهی به سیره نبوی در یک­صد سال گذشته». مقالات و رسالات تاریخی، ش. 1(1391):  659-76.
‫جناتی، محمدابراهیم. تطور اجتهاد در حوزۀ استنباط. تهران: امیرکبیر، ۱۳۸۶.
حسینی جلالی، سید محمدرضا. «التسمیات طلیعة المؤلفات فی الحضارة الاسلامیه». تراثنا، ش. 2، ۱۴۰۹ ق.
حسینیان، حامد. «سیره پویا؛ چالش‌های فراروی عمل به سیره و راه برون‌رفت از آن». تاریخ اسلام، ش. 58(1393): 7-37.
حسینیان مقدم، حسین. «میلاد نگاری در سه قرن نخست با تکیه بر نقش اصحاب امامان». تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، ش. 15(1393): 73-94.
حسینیان مقدم، حسین. تطور شناسی سیره نگاری با تکیه بر اصحاب امامان. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ۱۳۹۶.
خان‌محمدی، ‏کریم. «تحلیلی بر سیره ارتباطات میان فردی پیامبر اسلام». تاریخ اسلام، ش. 37(1388): 37-66.
خطیب بغدادی، احمد بن علی. الجامع لأخلاق الراوی وآداب السامع. ریاض: مکتبة المعارف، 1403 ق.
داداش نژاد، منصور، و مرضیه سادات هاشمی. «روش فقهی محقق حلی در استناد به سیره رسول خدا(ص)». مطالعات اسلامی: تاریخ و فرهنگ، ش. 91(1392): 89-108.
رضایی کرمانی، محمدعلی و احمد زارع زردینی. «روش نقد و بررسی عنوان کتب و ابواب حدیثی از نگاه علامه محمدتقی شوشتری». حدیث پژوهی، ش. 4(1389): 113-40.
‏‫سرخسی، محمد بن احمد. الأصول. بیروت: دارالمعرفة، بی‌تا.
سزگین، فؤاد. تاریخ التراث العربی. قم: کتابخانۀ آیت­الله مرعشی نجفی، 1412 ق.
‏‫‏ شریف رضی، محمد بن حسین. نهج البلاغة. قم: موسسة دارالهجرة، ۱۴۱۴.
‏شهیدی، روح­الله. «معیارهای ارزیابی اخبار تاریخی در سیره الحسین فی الحدیث و التاریخ»، آینه پژوهش، ش. 179(1398): 105-15.
طباطبایی، محمدحسین. المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۳۵۲.
‏‫طبرسی، فضل بن حسن. مجمع­البیان. بیروت: دارالمعرفة، ۱۴۰۸.
‏‫طحاوی، احمد بن محمد. شرح معانی الآثار. مدینه منوره: عالم الکتب، ۱۴۱۴.
طوسی، محمد بن حسن. التبیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دارإحیاء التراث العربی، بی‌تا.
‏طوسی، محمد بن حسن. فهرست کتب الشیعة و أصولهم و أسماء المصنفین و أصحاب الأصول. قم: مکتبة المحقق الطباطبائی، 1420 ق.
‏‫علامه حلی، حسن بن یوسف. منتهی المطلب فی تحقیق المذهب. مشهد: آستانة الرضویة المقدسة، مجمع البحوث الإسلامیة، ۱۳۷۸.
‏‫غزالی، ابوحامد محمد بن محمد. المستصفی. بیروت: دارالکتب العلمیة، ۱۴۱۳.
‏‫قمی، علی بن ابراهیم. تفسیر القمی. قم: دارالکتاب، ۱۴۰۴.
کامیابی، محمدمهدی. الگوبرداری از معصومان (ع): مفهوم‌شناسی تأسّی و امکان‌سنجی. قم: بنیاد فرهنگی امامت، ۱۳۹۸.
کراجکی، محمد بن علی. کنز الفوائد. قم: دارالذخائر، ۱۴۱۰.
‏‫کریمی‌نیا، مرتضی. سیره ‌پژوهی در غرب: گزیدۀ متون و منابع. تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، ۱۳۸۶.
کلینی، محمد بن یعقوب. الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیة، ۱۳۶۳.
‏‫کهتری، محسن. «رویکرد»‪http://pishgam-pedia.rozblog.com/post/16.
‏‫مجلسی، محمدباقر. بحار الأنوار. بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ۱۳۶۸.
محمدی ری­شهری، محمد. شناخت نامه حدیث. قم: دارالحدیث، ۱۳۹۷.
‏مردانی گلستانی، مهدی. «محدودیت‌ تاریخی افعال پیامبر(ص) و راهکار برون‌رفت از آن». حدیث و اندیشه، ش. 32(1400): 229-50.
 مردانی گلستانی، مهدی. توسعه استنباط از فعل معصوم. مشهد: بنیاد پژوهش­های اسلامی، ۱۳۹۸.
مطهری، حمیدرضا و زهرا یوسفیان. «درآمدی بر سیره امام هادی (ع) درزمینۀ روابط خویشاوندی». تاریخ اسلام، ش. 71(1396): 103-24.
مطهری، مرتضی. سیری در سیره نبوی. تهران: صدرا، ۱۳۹۳.
‏‫ملکیان، مصطفی. «روش‌شناسی در علوم سیاسی». علوم سیاسی، ش. 14(1380): 273-92.
‏‫‏‫میرباقری، سید محمدمهدی. درآمدی بر رویکردهای فقه حکومتی. قم: تمدن نوین اسلامی، ۱۳۹۸.
‏نجاشی، احمد بن علی. رجال النجاشی. قم: مؤسسة النشر الاسلامی، بی­تا.
‏یعقوب زاده، هادی و دیگران. «تبیین رویکردهای سیره نگاران امامیه به سیره پیامبر(ص) در قرون دوم تا چهارم هجری». تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، ش. 29(1396): 93-118.
Noah Webster. “approach.” Website. Webster’s Dictionary, 1843. www.merriam-webster.com/dictionary/approach.
Oxford University. “approach.” Website. oxfordlearnersdictionaries, 1884.
www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/approach_1?q=approach.
Pearson Education. “approach.” Website. Longman Dictionary, 2014. https://www.ldoceonline.com/dictionary/approach.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 54، شماره 2 - شماره پیاپی 109
پاییز و زمستان 1401
آبان 1401
صفحه 65-88

  • تاریخ دریافت 28 مهر 1401
  • تاریخ بازنگری 09 اسفند 1401
  • تاریخ پذیرش 24 اسفند 1401