تاریخ و فرهنگ

تاریخ و فرهنگ

بررسی ظرفیت های اقتصادی هنر و صنایع دستی در عصر تیموریان(771-913ق)

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسندگان
1 گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی889-14665، تهران، ایران
2 گروه معارف اسلامی، دانشکده پزشکی،دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده
دورۀ تیموریان مقطعی مهم و همراه با تحول در تاریخ هنر ایران به شمار می­رود. حجم کمی و کیفی فعالیت­های هنری و صنایع­دستی صورت گرفته در این دوره، ضرورت واکاوی ظرفیت­­های اقتصادی در این زمینه را آشکار می­سازد. ظرفیت­هایی که در سه بخش تولید، تجارت و اشتغال و درآمدزایی قابل تبیین هستند. شکل­گیری و ساخت مراکز و نهاد­هایی با محوریت تولید آثار هنری و صنایع­دستی و تعدد و تنوع آثار و محصولات عرضه شده در بازارها، مهم­ترین وجوه بخش تولید در این زمینه محسوب می­شوند. همچنین افزایش جمعیت شاغلین دارای مهارت هنری و صنایع دستی و رونق فعالیت­های مرتبط با آن اعم از کشاورزی، تجارت و حمل­و­نقل، بستر افزایش اشتغال و درآمدزایی را فراهم نمود. تجارت آثار هنری و صنایع­دستی نیز نتایجی نظیر افزایش مبادلات بین شهری و کاهش صادرات مواد اولیه را به همراه داشت. مواردی که در پژوهش حاضر با رویکرد تاریخی و با روش تبیین روایی مورد واکاوی قرار می­گیرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

آژند، یعقوب. پیشگامان نگارگری و  نستعلیق. تهران: امیرکبیر، 1386.
ابن­عربشاه، شهاب­الدین ابوالعباس احمد. عجایب المقدور. ترجمۀ محمدعلی نجاتی. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1356.
السلمانی، تاج­الدین. شمس­الحسن. ترجمۀ هانس روبرت رومر. آلمان: هیأت مستشرقین فرهنگستان ماینتس، 1955.
اوکین، برنارد. معماری تیموری در خراسان. ترجمۀ علی آخشینی. مشهد: بنیاد پژوهش­های اسلامی، 1386.
باربارو، جوزافا و کاترینو زنو و دیگران. سفرنامه­های ونیزیان در ایران. ترجمۀ منوچهر امیری. تهران: خوارزمی، 1349.
بلوم،­ جاناتان و شیلا بلر. هنر و معماری اسلامی. ترجمۀ یعقوب آژند. تهران: فرهنگستان­هنر، 1381.
بوات، لوسین. تاریخ مغول تیموریان. ترجمۀ محمود بهفروزی. تهران: آزاد مهر، 1383.
بیکر، پاتریشیا. منسوجات اسلامی. ترجمۀ مهناز شایسته فر. تهران: مؤسسۀ مطالعات هنر اسلامی، 1385.
پوپ، ­آرتور­ آپهام. سیر و صور نقاشی ایران. ترجمۀ یعقوب آژند. تهران: مولی،1377.
تاجبخش، احمد. تاریخ فرهنگ و تمدن ایران (از اسلام تا صفویه). شیراز: نوید، 1381.
تاکستن و دیگران. تیموریان. ترجمۀ یعقوب آژند. تهران، مولی: 1384.
جامی، نورالدین عبدالرحمن. مثنوی هفت اورنگ. به­تصحیح مرتضی مدرس گیلانی. تهران: مهتاب، 1375.
جعفری، جعفر بن محمد بن حسن. تاریخ­جعفری (بخش تاریخ اولاد تیمور). به­تصحیح عباس زریاب خوئی. قم: مورخ، 1393.
جکسون، پیتر و لورنس لاکهارت. تاریخ ایران کمبریج. ترجمۀ تیمور قادری. تهران: مهتاب، 1390.
جوینی، علاءالدین­عطاملک. تاریخ ­جهانگشای ­جوینی. به­تصحیح محمد ­قزوینی. ­تهران: دنیای کتاب، 1385.
حاجیان­پور،حمید و مجتبی جوکار.«بررسی اقتصاد شهری یزد در دوره تیموریان». پژوهش­های علوم تاریخی 10، ش.1 (بهار و تابستان 1397): 17-1.
حافظ ابرو، عبدالله بن لطف­الله. ذیل ظفرنامۀ شامی. به­تصحیح بهمن کریمی. تهران: بنگاه مطبوعاتی افشاری، 1328.
حافظ­ابرو، عبدالله­بن­لطف­الله. زبده­التواریخ. به­تصحیح سید کمال ­حاج­ سید­جوادی. تهران: نشر نی و سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1372.
حسینی تربتی، ابوطالب. تزوکات تیموری. تهران: کتابفروشی اسدی، 1342.
خوافی، شهاب­الدین ابوالقاسم احمد. منشأ الانشاء. به­کوشش رکن­الدین همایونفرخ. ایران: دانشگاه ملی ایران، 1357.
خواندمیر، غیاث­الدین بن همام­الدین. دستور الوزراء. تهران: اقبال، 1317.
خواندمیر، غیاث­الدین بن همام­الدین. مآثر الملوک. به­تصحیح میرهاشم محدّث. تهران: رسا، 1372.
خواندمیر، غیاث­الدین بن همام­الدین. مکارم الاخلاق. مشهد: بنیاد پژوهش­های آستان قدس رضوی، 1374.
دانی، احمد حسن. میراث تیمور. ترجمۀ محمد مهدی توسلی. پاکستان: اس. تی. پرنترز راولپندی، 1378.
دهخدا، علی اکبر. «اطلس». در لغت­نامه. تهران: موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1377
دین­پرست، ولی. «کانون­های تجارت ابریشم ایران در دورۀ تیموریان و ترکمانان». تاریخ اسلام و ایران 21، ش.11 (پاییز 1390): 24-1.
رابینسن، بزیل ویلیام. هنر نگارگری ایران. ترجمۀ یعقوب آژند. تهران: مولی، 1376.
رویمر، هانس روبرت. ایران در راه عصر جدید. ترجمۀ آذر آهنچی. تهران: دانشگاه تهران، 1380.
زکی محمد حسن. تاریخ صنایع ایران بعد از اسلام. ترجمۀ محمد علی خلیلی. تهران: اقبال، 1363.
زمجی­اسفزاری، معین­الدین. روضات الجنات فی اوصاف مدینه هرات. تهران: دانشگاه تهران، 1339.
سمائی، معصومه؛ الهیاری، فریدون و اصغر فروغی. «بررسی جایگاه اجتماعی هنرمندان و صنعتگران در دوره تیموریان». تاریخ اسلام و ایران، ش.29 (بهار 1395): 81-106.
سمائی، معصومه؛ عابدین­پور، وحید و فریدون الهیاری. «تبیین موقعیت ناهمگون هنرمندان و صنعتگران در دوره تیموریان». پژوهش­های تاریخی ایران و اسلام، ش. 18 (بهار و تابستان 1395): 116-93.
سمائی، معصومه و وحید عابدین­پور. هنرمندان و صنعتگران در دوره تیموریان. اصفهان: سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان، 1395.
سمرقندی، کمال­الدین عبدالرزاق. مطلع­السعدین و مجمع­البحرین. به اهتمام عبدالحسین نوایی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1383.
سودآور، ابوالعلاء. هنر دربارهای ایران. ترجمۀ ناهید شمیرانی. تهران: کارنگ، 1380.
شامی، نظام­الدین. ظفرنامه. به­کوشش پناهی سمنانی. تهران: بامداد، 1363.
عابدین پور، وحید؛ الهیاری، فریدون و معصومه سمائی. «جایگاه خوشنویسی و خوشنویسان در جامعه عصر تیموری». تاریخ و فرهنگ، ش.84 (بهار و تابستان 1389): 141-170.
عالی­افندی، مصطفی. مناقب هنروران. ترجمۀ توفیق سبحانی. تهران: سروش، 1369.
فدایی، مریم. «بررسی آثار قرآنی دوره تیموری». کتاب ماه هنر، ش.70-69 (خرداد و تیر 1383): 50-56.
فرحناکی، شهرام. «وضعیت صنعت در خراسان و ماوراءالنهر در عهد تیموریان». خراسان بزرگ 8، ش. 27 (تابستان 1396): 82-67.
کاتب، احمد بن حسین بن علی. تاریخ جدید یزد. به­کوشش ایرج افشار. تهران: امیرکبیر، 1357.
کاوتس، رالف و رودریش پتاک. هرمز در منابع دوره­های یوآن و مینگ. ترجمۀ مهرداد وحدتی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی، 1383.
کاوسی، ولی­الله. تیغ و تنبور. تهران: مؤسسۀ تألیف و نشر آثار هنری متن، 1389.
کلاویخو، گنزالز. سفرنامه. ترجمۀ مسعود رجب­نیا. تهران: علمی و فرهنگی، 1366.
کنبای، شیلا. نگارگری ایرانی. ترجمۀ مهناز شایسته­فر. تهران: مؤسسۀ مطالعات هنر اسلامی، 1380.
کنبای، شیلا. هنر و معماری صفویه. ترجمۀ مزدا موحد. تهران: مؤسسۀ تألیف، ترجمه و نشر آثار هنری، 1388.
گلمبک، لیزا و دونالد ویلبر. معماری تیموری در ایران و توران. ترجمۀ کرامت­الله افسر و محمد یوسف کیانی. تهران: سازمان میراث فرهنگی، 1374.
لمبتن، آن. تداوم و تحول در تاریخ میانۀ ایران. ترجمۀ یعقوب آژند. تهران: نی، 1372.
مایل­هروی، نجیب. کتاب­آرایی در تمدن اسلامی. مشهد: بنیاد پژوهش­های آستان قدس رضوی، 1372.
مرعشی، ظهیرالدین. تاریخ طبرستان و رویان و مازندران. به­تصحیح عباس شایان. تهران: بی­نا، 1333.
مستوفی بافقی، محمد مفید. جامع مفیدی. به­کوشش ایرج افشار. تهران: اساطیر، 1384.
مشیری، مهشید. «دیبا». در  فرهنگ زبان فارسی، تهران: سروش، 1369.
منز، بئاتریس فوربز. قدرت، سیاست و مذهب در عصر تیموریان. ترجمۀ حسن اسدی. تهران: مولی، 1391.
منشی­قمی، قاضی میراحمد. گلستان هنر. به­تصحیح احمد سهیلی خوانساری. تهران: منوچهری، 1359.
میرخواند، محمد بن خاوند شاه بن محمود. روضه الصفا. تلخیص عباس زریاب. تهران: علمی، 1373.
نطنزی، معین­الدین. منتخب­التواریخ. به­تصحیح ژان اوبن. تهران: کتابفروشی خیام، 1336.
نظام­­قاری، مولانا محمود. دیوان البسه. به­اهتمام محمد مشیری. تهران: شرکت مترجمان و مؤلفان ایران، 1359.
نظامی باخزری،­ عبدالواسع. مقامات جامی. به­تصحیح نجیب مایل هروی. تهران: نی، 1371.
نوایی، امیر علیشیر. مجالس­النفایس. به­اهتمام علی اصغر حکمت. تهران: کتابخانۀ منوچهری، 1356.
وارد، ریچارد. فلزکاری اسلامی. ترجمۀ مهناز شایسته­فر. تهران: مؤسسۀ مطالعات هنر اسلامی، 1384.
واصفی، زین­الدین محمود. بدایع الوقایع. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1349.
یزدی، شرف­الدین علی. ظفرنامه. به­تصحیح عبدالحسین نوایی. تهران: مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، 1387.
Barbosa, Duarte. A description of the coast of Africa and Malabar. translated by Henry and Stanley. London: 1966.
Pires, Tome. The sama oriental of Tome Pires. translated by Armanda Cortesao, London: Hakluyt society, 1944.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 56، شماره 2 - شماره پیاپی 113
پاییز و زمستان 1403
بهمن 1403
صفحه 55-82

  • تاریخ دریافت 18 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 07 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 10 آذر 1403