تاریخ و فرهنگ

تاریخ و فرهنگ

نگاهی به تاریخچه و تطول اچمیادزین و کارکرد آن در دوره حکومت قاجار براساس منابع تاریخی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد گروه تاریخ ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی ، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2 استاد گروه تاریخ دانشگاه دولتی ایروان، ارمنستان
3 دانشجوی دکتری گروه تاریخ ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی ، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
چکیده
اچمیادزین به­عنوان یک نهاد دینی در تاریخ ارمنستان، یگانه عامل پیونددهنده مردم ارمنی و مانع ازهم‌پاشیدگی و واسطه امور فی­مابین دولت قاجار و ارامنه ساکن در قلمرو جغرافیایی ایران گردید. به دلیل اعتمادی که از سوی ارامنه و دولت قاجار به اچمیادزین وجود داشت؛ این نهاد دینی مسیحی در طول دوره زمامداری شاهان قاجار درحل اختلاف و سامان دادن به مسائل ارامنه وآزادی مذهبی آن­ها نقش مهم وکلیدی را بر عهده داشت. این پژوهش­ درصدد است با نگاهی تحلیلی به بررسی تاریخچه و تطول اچمیادزین درمنابع تاریخی بپردازد. لذا در پی­ پاسخ­گویی به این سوال­ها است: 1- اچمیادزین چه جایگاه و کارکردی در میان مردم وحکومت­ها داشته است ؟ 2-دولت­ها درسیر تغییر و تحول عنوان اچمیادزین چه نقشی داشته­اند؟ یافته‌های ­پژوهش­ حاکی ­از­ آن ­است که اچمیادزین به دلیل داشتن اعتماد و جایگاه بالا از سوی ارامنه و دولت قاجار عامل اتحاد و عدم اضمحلال مردم ارمنی در طول تاریخ بوده است. عوامل متعددی باعث تحول در اطلاق عناوین مختلف به اچمیادزین بوده است. حکومت­ها در تحول عنوان اچمیادزین نقش مهمی داشته­اند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

اعتمادی، بابک. گنج دانش. تهران: پیام عدالت، 1397ش.
اعرابی هاشمی، شکوه السادات. «نقش ارامنه در تجارت خارجی صفویه»، پیمان، سال چهارم، ش. 11 و12 (بهار و تابستان  1379): 25-37.
اروجی، فاطمه. «مناسبات عباس میرزا با کلیسای اچمیادزین با تکیه ‌بر اسناد آرشیوی». تاریخ‌نامه ایران بعد از اسلام، ش. ۲۸ (پاییز ۱۴۰۰): 1-30.
اورسول، ارنست. سفرنامه قفقاز و ایران. ترجمۀ علی اصغر سعیدی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگى، 1382ش.
پاپازیان، اچ. متن فرامین فارسی ماتناداران. ایروان: آکادمی علوم ارمنستان، ۱۹۵۶.
پطروشفسکی، پیگلوسکایا. تاریخ ایران. ترجمۀ کریم کشاورز. تهران، پیام، 1363ش .
جهانگیر میرزا. تاریخ نو (شامل حوادث دوره قاجاریه) از سال 1240 تا 1267 قمری. به­تصحیح عباس اقبال آشتیانی. تهران: علم. 1384ش.
خاوری شیرازی، فضل الدین. تاریخ ذوالقرنین. به­تصحیح ناصر افشار. تهران: سازمان چاپ و انتشارت، 1380ش.
دانشنامه ارمنستان مسیحی. ایروان: نشر دانشنامه­های ارمنی، 2002م .
داوودخان، ماردوس. جغرافیاى قفقاز. نسخۀ­خطى کتابخانۀ ملى، ش. ۲. تهران: کتابخانه ملی، 1870م.
درهوهانیان، هاروتون. تاریخ جلفای اصفهان. ترجمۀ لئون میناسیان و محمدعلی موسوی فریدنی. اصفهان: زنده رود، 1379ش.
در یابل‌، گئورگ تکتاندرفون‌. ایترپرسیکوم گزارش سفارتی به دربار شاه عباس اول. ترجمۀ محمود تفضلی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1351ش.
دروویل، گاسپار. سفر در ایران. تهران: شباویز،1370ش.
راوندی، مرتضی. تاریخ اجتماعی ایران. تهران: امیر کبیر، 1354ش.
رائین، اسماعیل. ایرانیان ارمنی. تهران: امیرکبیر، 1356ش.
رضایی، عبدالعظیم. گنجینه تاریخ ایران. تهران: اطلس، 1378ش.
سالتیکوف، آلکسی دیمتری یویچ. مسافرت به ایران. ترجمۀ محسن صبا. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1381ش.
سرکیسیان، نوریک. «سکونت مجدد ارمنیان ایران توسط حکومت روسیه در 1828م، اجمیادزین»، پیمان، سال­ بیست و دوم، ش.2 (2012): 55-69.
شاردن، ژان. سفرنامه شاردن. ترجمۀ اقبال یغمایی. تهران: توس، 1372ش.
غازاریان، واژه نامه ارمنی کهن. ایروان، 2000م.
فراهانی، حسن. روز شمار تاریخ معاصر ایران. تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش­هاى سیاسى‌، 1385ش.
فووریه، ژوآنس. سه سال در دربار ایران از 1306-1309 قمری. ترجمۀ عباس اقبال آشتیانی. تهران: نشر علم، 1385ش.
گوستیکیان، کریستینه، فرامین فارسی ماتناداران(1829-1798)، ایروان، ارمنستان، ج5،2021، شماره های : 1/8، 1/12، 1/36، 1/68 .
متسوپتسی، توما. تاریخنگاری. به­کوشش لئون خاچیکیان. ایروان: نشر ماگاقات، 1999م.
میناسیان، سرگئی. «نقش ارامنه در ارتش ایران». ترجمۀ آناهید هوسپیان. پیمان، ش. ۱۸-۱۹ (زمستان و بهار ۱۳۸۰): 132-139.
نوایی، عبد الحسین. اسناد و مکاتبات سیاسی ایران از سال ۱۱۰۵ تا ۱۱۳۵ق. تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی،1363ش.
هنوی، جونس. هجوم افغان و زوال دولت صفوی. ترجمۀ اسماعیل دولتشاهی. تهران: یزدان، 1367ش.
هوسپیان، شاهن. «دیر تادئوس مقدس». پیمان، سال دوازدهم، ش46‏ (زمستان 1387): 5-37.
هوسپیان، شاهن. «نگاهی به تاریخ شهر اجمیادزین». فصلنامه فرهنگی پیمان، ش.۸۶ (زمستان ۱۳۹۶): 190-181.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 56، شماره 2 - شماره پیاپی 113
پاییز و زمستان 1403
بهمن 1403
صفحه 83-103

  • تاریخ دریافت 08 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 10 آذر 1403
  • تاریخ پذیرش 10 دی 1403