تاریخ و فرهنگ

تاریخ و فرهنگ

تحلیل نقش نمایندگان ارمنی در مجلس شورای اسلامی؛ پیگیری حقوق، مطالبات و چالش‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه تاریخ، هسته تاریخ شفاهی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 استاد گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان ایران
چکیده
با استقرار جمهوری اسلامی ایران، مشارکت همه اقشار، ازجمله جامعه ارامنه، در امور سیاسی و قانون‌گذاری صورتی تازه یافت. بر پایه قانون انتخابات، دو کرسی نمایندگی ویژه «ارامنه تهران و شمال ایران» و «ارامنه اصفهان و جنوب ایران» در مجلس شورای اسلامی پیش‌بینی شده است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی–تحلیلی و بر پایه منابع کتابخانه‌ای و مشروح مذاکرات مجلس، عملکرد نمایندگان ارمنی را از نخستین دوره تا پایان مجلس یازدهم بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد این نمایندگان با رویکردی تعاملی و همکاری مؤثر با سایر نمایندگان و نهادهای دولتی، در پیگیری مطالبات حقوقی و اجتماعی جامعه ارامنه نقش‌آفرین بوده‌اند. از مهم‌ترین اقدامات آنان، اصلاح یا تعدیل برخی تفاوت‌ها در اصول قانونی مانند دیه، ارث، حق شهادت، تخصیص بودجه سالانه و سایر مسائل مدنی مربوط به پیروان جوامع دینی شناخته‌شده در ایران است. همچنین، کوشش برای صیانت از هویت فرهنگی و توسعه آموزش به زبان مادری، به تقویت پایگاه حقوقی و اجتماعی این جامعه و تحکیم هم‌زیستی و احترام متقابل میان پیروان جوامع دینی شناخته‌شده و جامعه ایران انجامیده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

اخوان، منیره. «حقوق اقلیت‌ها در حقوق بین‌الملل و جمهوری اسلامی ایران»، پژوهش‌نامه حقوق بشری، ش. ه 4 (تابستان 1395): 47-70.
اکبری، محمدعلی و عاطفه حرآبادی‌ فراهانی.«وضعیت آموزش زبان اقلیت‌های دینی در مدارس آن‌ها در عصر پهلوی دوم (1357-1320ه.ش)»، فصلنامه تاریخ ایران بعد از اسلام، سال ششم، ش. 11 (پاییز و زمستان 1394): 1-19.
آگاه، وحید و معین صبوریان ‌گهرتی.«نظام حقوقی انتخابات نمایندگان اقلیت‌های دینی شناخته شده در مجلس شورای اسلامی ایران در پرتو اصل برابری». فصلنامه علمی پژوهش حقوق  عمومی، دوره 23، ش. (بهار 1401): 39-68.
https://doi.org/10.22054/qjpl.2021.50434.2339
امام خمینی، صحیفه نور، تهران: بی‌نا،۱۳۷۰ش.
بگلریان، روبرت. «تجربه نمایندگی در مجلس؛ نگاهی مفهومی». فصلنامه فرهنگی پیمان، ش. 54 (زمستان 1389): 35-38.
پروین، خیرالله.و سیما سپهری فر.«حقوق اقلیت‌ها در قانون اساسی (با تأکید بر اماکن، دارایی‌ها و حقوق سیاسی)». فصلنامه مطالعات حقوق بشر اسلامی، سال سوم، ش. 6 (بهار و تابستان1393): 73-96.
تاورنیه، ژان باتیست. سفرنامه تاورنیه. ترجمۀ ابوتراب نوری. بی‌جا: کتابخانه سنایی، 1366ش.
تقی‌زاده، احمد و حمید  فعلی.«حقوق و آزادی‌های اقلیت‌های مذهبی در نظام حقوقی ایران در پرتو قانون اساسی و نظرات شورای نگهبان»، فصلنامه دولت و حقوق، سال چهارم، ش. اول  (اردیبهشت 1402): 21-49.
جعفری، علی‌اکبر و هایک ساریان.  نمایندگان ارمنی در مجلس شورای ملی و مجلس شورای اسلامی (1387-1320). تهران: انتشارات نائیری، 1402ش.
جوان‌آراسته، حسین. حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران. قم: مؤسسه علمی و فرهنگی دارالحدیث، سازمان چاپ و نشر ، 1399ش.
حبیب‌زاده، محمدجعفرو مهدی هوشیار. «موقعیت‌های دینی در حقوق کیفری ایران در پرتو اصل برابری در مقابل قانون»، پژوهش‌نامه حقوق کیفری، سال پنجم، ش. 2 (پاییز و زمستان 1393): 61-87.
خبرگزاری دانشجویان ایران، ایسنا، «نماینده ارامنه جنوب کشور: رفع مشکل ماده 881 مکرر قانون مدنی در خصوص میراث غیرمسلمان بدیهی است»، کد خبر: 8801-09788، خبرنگار: 90089 (1403).
رالز، جان. نظریه عدالت. ترجمۀ سید محمد کمال سروریان و مرتضی بحرانی. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، 1390ش.
زارعی، بهادر؛ زینی‌وند، علی و کیمیا محمدی. «حقوق اقلیت‌ها از منظر اسناد بین‌المللی، اسلام و قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران». فصلنامه پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، سال سوم، ش. (بهار 1392): 40-70.
سیوری، راجر. ایران عصر صفوی. ترجمۀ کامبیز عزیزی. تهران: انتشارات سحر، 1400ش.
شعبانی‌ صمغ ‌آبادی، رضاو سیده زهرا کاووسی. «حقوق جامعه اقلیت دینی و مذهبی در تاریخ معاصر ایران». فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین، سال دوم، ش. 6 (1400): 41-63.
https://doi.org/10.22034/jaml.2021.246510
صبوریان گهرتی، معین. انتخابات نمایندگان جوامع دینی غیرمسلمان در مجلس شورای اسلامی در پرتو اصل برابری، تهران: انتشارات خرسندی، 1398ش.
طوسی، محمد بن حسن. کتاب الخلاف. قم: مؤسسه نشر اسلامی، 1407ق.
فضائلی، مصطفی؛ کرمی، موسی و ثریا  اسدی. «حمایت از اقلیت‌های مذهبی در نظام حقوقی اسلام و نظام بین‌المللی حقوق بشر». پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب 4، ش. 11 (1396): 113-142.
https://doi.org/10.22091/csiw.2017.2210.1227
قاسمی، محمدعلی. «اقلیت‌ها در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران». فصلنامه مطالعات راهبردی، سال ششم، ش. (زمستان 1382): 853-872.
کارزو، ژان‌ماری. ارمنستان 1915 قتل‌عام وحشیانه. تهران: انتشارات جاویدان، 2535.
لسانی، حسان‌الدین. «جایگاه اقلیت‌ها در حقوق بین‌الملل بشر (آخرین دستاوردها)». اندیشه‌های حقوقی، سال اول، ش. 3 (بهار و تابستان 1382): 129-153.
محمدی گرگانی، محمد. جستاری بر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. بی‌جا: شهر دانش، 1393ش.
ملکی، آنوشیک. «نگاهی اجمالی به حوزه انتخابات ارمنیان در مجلس شورای اسلامی». فصلنامه فرهنگی پیمان، سال 14، ش. 5 (زمستان 1389): 13-35.
نظری، منوچهر. اقلیت‌های دینی در پارلمان ایران. تهران: انتشارات مجلس شورای اسلامی، 1398ش.
نوری‌زاده، احمد. تاریخ و فرهنگ ارمنستان. تهران: نشر چشمه، 1376ش.
نیلی، مسعود و همکاران. اقتصاد و عدالت اجتماعی. تهران: نشر نی، 1385ش.
هاشمی، سید محمد. حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران (اصول و مبانی کلی نظام). بی‌جا: بی‌نا، 1392ش.
واعظ مهدوی. محمدرضا. «قانون اساسی و عدالت آموزشی»، اولین کنفرانس توسعه و عدالت آموزشی، دانشگاه شریف، تهران: ترمه، 1394ش.
ولویون، رضا. «ارث اقلیت‌های دینی و مذهبی در ایران»، پژوهش حقوق و سیاست، ش. 18 (1385): 63-47.
یداللهی، انور؛ زارعی، محمدحسین و اسدالله یاوری. «مقایسه نظام حقوقی ایران با اسناد بین‌المللی در ارتباط با عدالت آموزشی در اقلیت‌های قومی مذهبی»، نشریه تحقیقات حقوقی تطبیقی ایران و بین‌الملل، سال دوازدهم، ش. چهل و چهارم (بهار 1398): 331-357.
قوانین و مقررات
پیش‌نویس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
خروج اقلیت‌های دینی کشور از شمول ماده 881 مکرر قانون مدنی
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مصوب 12/09/1358 با اصلاحات و الحاقات بعدی. سامانه قوانین و مقررات کشور،‌ مجلس شورای اسلامی.
قوانین و مقررات کشور،‌ مجلس شورای اسلامی.
ماده 881 قانون مدنی         https://ahmadabanijalali.com
مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهایی قانون اساسی، 1358
مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهایی قانون اساسی، 1358: 2/1441
مقدمه و مواد، 13، 55 ، 76 منشور ملل متحد و ماده 2 اعلامیه جهانی حقوق بشر.
نظام‌نامه انتخابات (اصنافی) مجلس شورای ملی مصوب 1285.
نظریه ‌شورای ‌نگهبان‌ شماره 81/30/24971 مورخ 03/12/1381
Ermacora, Felix. The Protection of Minorities before the United Nation. Recueil des Cours, Academie de Droit International. 1983.
Thornberry, T. P., Ireland, T. O., & Smith, C. A. (2001), "The importance of timing: The varying impact of childhood and adolescent maltreatment on multiple problem outcomes". School of Criminal Justice, University at Albany, New York 12222, USA. t.thornberry@albany.edu
Laponce, Jean. Language and Their Territories. University of Toronto, Published online by Cambride University Press: 10 November 2009, 1987.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 57، شماره 2 - شماره پیاپی 115
پاییز و زمستان 1404
اسفند 1404
صفحه 171-197

  • تاریخ دریافت 05 اسفند 1404
  • تاریخ بازنگری 14 اسفند 1404
  • تاریخ پذیرش 19 اسفند 1404