تحلیل ویژگی‌های کیفی سکه‌دوزی در جامگان تاریخی موجود در گنجینه موزه آستان‌قدس رضوی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

راضیه اکبرزاده ¹

فرزانه فرخ فر ²

¹ دانشجوی کارشناسی ارشد گروه هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه نیشابور، نیشابور، ایران

² دانشیار گروه گرافیک، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

10.22067/jhistory.2026.97393.1430

چکیده

موزه آستان ‌‌قدس رضوی یکی از ارزشمندترین گنجینه‌های فرهنگ و هنر ایران است که تنوعی از آثار و اسناد تاریخی در آن نگهداری می‌شود. بخشی از این آثار، جامگانی‌ است که با سکه‌دوزی زینت‌شده و مزین به سکه‌هایی از ادوار تاریخی مختلف و با جنس و ابعاد متنوع است. با توجه به تنوع جامگان سکه‌دوزی شده و اغلب ناشناخته‌ی موجود در گنجینه موزه رضوی، این پرسش مطرح می‌شود که چه کیفیتی در سکه‌دوزی جامگان موجود در مجموعه آثار موزه رضوی به‌کار ‌رفته‌‌است؟ هدف، شناسایی ویژگی‌های کیفی سکه‌دوزی و کاربرد آن در تزیین جامگان با استناد به آرشیو موزه آستان‌قدس رضوی است. ماهیت این پژوهش توسعه‌ای و روش تحقیق آن توصیفی-تحلیلی و شیوه گردآوری اطلاعات: کتابخانه‌ای و میدانی است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهند که کاربرد سکه‌دوزی بیش از همه در جامگان زنان بکاررفته که با تنوعی از انواع سکه، ابعاد، جنس، فرم و رنگمایه در بخش‌های مختلف جامه به‌همراه دیگر تزیینات همچون سوزن‌دوزی رایج بوده‌است. این جامگان که در مراسم و مناسبات خاص پوشیده می‌شده، عمدتا متعلق به طبقات ممتاز جامعه بوده و از عصر صفوی تا پهلوی کاربرد داشته است.

کلیدواژه‌ها

موزه آستان‌قدس رضوی

سکه‌دوزی

تزیین جامگان

عصر صفوی

عصر قاجار

موضوعات

• تاریخ هنرهای اسلامی

---