مناسبات ملاصدرا و اصحاب قدرت به روایت مجموعه تلویزیونی روشن‌تر از خاموشی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سیده مریم حسینی ¹

مهدی عبادی ²

مجتبی سلطانی احمدی ³

هوشنگ خسروبیگی ⁴

¹ دانش آموخته دکتری تاریخ اسالم، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

² دانشیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. (نویسنده مسئول)

³ دانشیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

⁴ استاد گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

10.22067/jhistory.2026.93497.1433

چکیده

فیلم‌ها و مجموعه‌های تاریخی یکی از مؤثرترین ابزارهای بازنمایی گذشته و شکل‌دهی به ادراک عمومی از تاریخ هستند. هدف این پژوهش بررسی شیوه بازنمایی مناسبات ملاصدرا با اصحاب قدرت در مجموعه تلویزیونی روشن‌تر از خاموشی و سنجش میزان انطباق آن با منابع تاریخی معتبر است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی است که در آن چهره‌های سیاسی و درباری سریال با گزارش‌های تاریخ مکتوب مقایسه می‌شوند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد مجموعه با خلق روایتی دراماتیک و پرکشش، از بازآفرینی هنری و معناپردازی ایدئولوژیک برای بازنمایی دوره صفوی استفاده کرده است. شخصیت‌هایی که در منابع تاریخی ارتباط مستقیمی با ملاصدرا نداشته‌اند، در روایت تصویری به حامیان یا مخالفان اصلی او تبدیل شده‌اند. همچنین، قدرت سلطنتی و چهره شاه‌عباس و خاندان او برجسته شده و تضادها و تعارض‌های سیاسی برای جلب توجه مخاطب پررنگ شده است. از این رو، می‌توان گفت که مجموعه، با تأکید بر عناصر نمایشی و انتقال مفاهیم ارزشی و ایدئولوژیک، از بازسازی مستند تاریخ فاصله گرفته و «روایت دوم» ویژه خود از عصر صفوی را ارائه کرده است.

کلیدواژه‌ها

تاریخ و سینما

بازنمایی تاریخی

صفویان

تاریخ‌نگاری سینمایی

ملا صدرا

موضوعات

• تاریخ فرهنگ اسلامی

---