شناسه‌های نوآوری دوره صفوی در معماری و فضاهای شهری اصفهان

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

نگار یوسفی

رضا سامه

فریبرز کریمی

سید رحمان اقبالی

گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

10.22067/jhistory.2026.96249.1415

چکیده

دوره صفوی با تحولاتی در حوزه‌های مختلف و از جمله نوآوری‌هایی در معماری شناخته می‌شود و در آن اصفهان نقطه‌ای مشخص در بروز تعابیر تازه است. مقالهٔ حاضر دستیابی به شناسه‌هایی از این دوره را بر مبنای نوآوری‌ها در معماری و فضاهای شهری اصفهان مدنظر دارد و به دنبال پاسخ این پرسش است که چه شناسه‌هایی از این نوآوری‌ها می‌توان احراز کرد که در جایگاه شناسه‌ای از دوره صفوی قابل‌طرح باشند و مبنایی برای شناسایی نمود تجدد در دوره صفوی به دست دهند. تجدد عموماً در جایگاه امری وارداتی دیده شده و اهمیت این پژوهش به‌ویژه در کمک به تبیین آغاز دوران مدرن در ایران است. روش‌های مرور نظام‌مند ادبیات پژوهش و تحلیل مضمون در دو مرحله گردآوری نوآوری‌ها و استخراج شناسه‌ها مورد استفاده قرار گرفته‌اند. یافته‌ها بر شش شناسه دلالت می‌کنند. آن‌ها دوره صفوی را زمانه‌ای نو با غلبه نسبی امور غیرمذهبی و گشایش در فضاهای عمومی و ارتباط با جهان نشان می‌دهند که در‌ آن مردم از حیث نقش آن‌ها در نمایش حکومت، ورودشان به عرصه‌های تازه، آشنایی با حقوقی جدید و مطرح‌شدن فرد جایگاهی ویژه داشتند.

کلیدواژه‌ها

دوره صفوی

نوآوری

معماری

فضای شهری

اصفهان

موضوعات

• تاریخ هنرهای اسلامی

---